Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc huy động dự đoán xổ số wap không đơn thuần là câu chuyện “khơi thông nguồn vốn nhàn rỗi”. Khi dự đoán xổ số wap đi vào bảng cân đối của ngân hàng hoặc khu vực công, vấn đề lúc này trở thành bài toán của chính sách tiền tệ, ổn định tài chính và quản trị rủi ro hệ thống.

dự đoán xổ số wap không tự tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế

Về bản chất, việc mua bán dự đoán xổ số wap trong khu vực tư nhân chủ yếu là sự chuyển dịch tài sản giữa các chủ thể trong nền kinh tế.

Nếu một người bán dự đoán xổ số wap để lấy tiền chi tiêu hoặc đầu tư thì sẽ có một người khác bỏ tiền ra mua số dự đoán xổ số wap đó. Người bán có thêm tiền nhưng người mua giảm lượng tiền tương ứng. Tổng lượng tiền trong nền kinh tế không tự động tăng thêm chỉ vì dự đoán xổ số wap được giao dịch.

Điều này có nghĩa dự đoán xổ số wap chỉ thực sự tạo thêm thanh khoản cho nền kinh tế khi có một bảng cân đối khác đứng ra hấp thụ, chẳng hạn ngân hàng trung ương, ngân sách nhà nước hoặc hệ thống ngân hàng.

Trong trường hợp ngân hàng trung ương mua dự đoán xổ số wap bằng tiền phát hành mới, thanh khoản có thể tăng lên tương tự như hoạt động mua ngoại tệ hoặc trái phiếu. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp trung hòa phù hợp, việc này cũng có thể tạo áp lực lên lạm phát, tỷ giá và kỳ vọng tiền tệ.

Nếu Nhà nước dùng ngân sách hoặc phát hành trái phiếu để mua dự đoán xổ số wap thì đây lại là quyết định tài khóa. Khi đó, nguồn lực không tự nhiên xuất hiện mà được chuyển đổi từ thuế, nợ công hoặc các khoản chi tiêu khác.

Rủi ro lớn nhất nằm ở hệ thống ngân hàng

Rủi ro đáng chú ý nhất xuất hiện khi dự đoán xổ số wap được huy động vào hệ thống ngân hàng như một dạng tiền gửi.

Trong trường hợp ngân hàng nhận dự đoán xổ số wap từ người dân rồi bán hoặc hoán đổi dự đoán xổ số wap lấy nội tệ để cho vay, bảng cân đối sẽ phát sinh chênh lệch rủi ro: Phía nguồn vốn là nghĩa vụ hoàn trả bằng dự đoán xổ số wap, trong khi phía tài sản lại là các khoản cho vay bằng tiền đồng.

Khi giá dự đoán xổ số wap tăng mạnh, nghĩa vụ trả dự đoán xổ số wap của ngân hàng tăng theo nhưng giá trị các khoản cho vay nội tệ không tự động tăng tương ứng. Nếu người gửi đồng loạt rút dự đoán xổ số wap vật chất, ngân hàng có thể phải mua dự đoán xổ số wap trên thị trường để chi trả.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ ngân hàng trung ương có thể đóng vai trò người cho vay cuối cùng đối với thanh khoản nội tệ, nhưng không thể tạo ra dự đoán xổ số wap vật chất để hỗ trợ hệ thống khi xảy ra cú sốc.

Vì vậy, việc dự đoán xổ số wap tham gia sâu vào hoạt động tín dụng có thể làm gia tăng rủi ro thanh khoản và rủi ro hệ thống trong các giai đoạn biến động mạnh.

Việt Nam từng trải qua giai đoạn dự đoán xổ số wap tham gia sâu vào đời sống kinh tế và hệ thống tài chính.

Theo báo cáo của Singapore Bullion Market Association, trong giai đoạn lạm phát cao cuối thập niên 1980 và đầu 1990, dự đoán xổ số wap từng được sử dụng phổ biến như công cụ tích trữ và đơn vị quy đổi giá trị đối với nhiều loại tài sản. Sau đó, hoạt động huy động và cho vay dự đoán xổ số wap phát triển mạnh trong hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng của thị trường dự đoán xổ số wap là rủi ro ngày càng lớn liên quan đến tỷ giá, thanh khoản và bảng cân đối ngân hàng. Giai đoạn 2008 - 2010, hoạt động đầu cơ dự đoán xổ số wap và các sàn dự đoán xổ số wap phát triển nóng buộc cơ quan quản lý phải đóng cửa hàng loạt sàn giao dịch dự đoán xổ số wap.

Từ năm 2011 - 2012, Ngân hàng Nhà nước từng bước chấm dứt huy động và cho vay vốn bằng dự đoán xổ số wap, đồng thời siết chặt hoạt động kinh doanh dự đoán xổ số wap thông qua Nghị định 24/2012/NĐ-CP.

Mục tiêu của chính sách là hạn chế tình trạng dự đoán xổ số wap hóa nền kinh tế và giảm rủi ro dự đoán xổ số wap len sâu vào hệ thống tài chính.

Thổ Nhĩ Kỳ và bài toán dự đoán xổ số wap hóa

Thổ Nhĩ Kỳ là ví dụ điển hình cho thấy huy động dự đoán xổ số wap có thể thực hiện được về mặt kỹ thuật nhưng không dễ làm giảm xu hướng nắm giữ dự đoán xổ số wap trong dân.World Gold Council ước tính hộ gia đình Thổ Nhĩ Kỳ tích lũy ít nhất 3.500 tấn dự đoán xổ số wap trong két.

Từ cuối năm 2011, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ cho phép các ngân hàng sử dụng dự đoán xổ số wap để đáp ứng một phần yêu cầu dự trữ bắt buộc nhằm thu hút dự đoán xổ số wap vào hệ thống tài chính. Ban đầu tỷ lệ này là tối đa 10% đối với dự trữ bắt buộc bằng lira.

Nếu ngân hàng sử dụng hết hạn mức, cơ chế này có thể cung cấp khoảng 5,5 tỷ lira thanh khoản và đưa thêm khoảng 55 tấn dự đoán xổ số wap trị giá khoảng 3 tỷ USD vào ngân hàng trung ương.

Đến năm 2013, các ngân hàng thương mại Thổ Nhĩ Kỳ nắm khoảng 250 tấn dự đoán xổ số wap trong đó chỉ khoảng 40 tấn là dự đoán xổ số wap của dân được huy động từ giữa năm 2012.

Việc đưa dự đoán xổ số wap vào ngân hàng không làm dự đoán xổ số wap biến mất khỏi hành vi tiết kiệm. Khi lạm phát cao, lãi suất thấp và đồng lira mất giá thì nhu cầu dự đoán xổ số wap lại tăng mạnh. Theo báo cáo WGC ghi nhận trong nửa đầu năm 2023, nhu cầu dự đoán xổ số wap thỏi và dự đoán xổ số wap xu của Thổ Nhĩ Kỳ đạt 98 tấn là mức kỷ lục trong chuỗi dữ liệu; nhu cầu dự đoán xổ số wap trang sức cùng kỳ đạt 20 tấn cao nhất trong 5 năm.

Chính áp lực sau đó lan sang cán cân thanh toán. Năm 2023 Thổ Nhĩ Kỳ áp hạn ngạch nhập khẩu dự đoán xổ số wap chưa gia công để giảm tác động tiêu cực của nhập khẩu dự đoán xổ số wap lên cán cân vãng lai (thâm hụt 45,15 tỷ USD). Sau hạn ngạch ngày 7/8/2023, nhập khẩu dự đoán xổ số wap chưa gia công lũy kế 12 tháng giảm từ 34 tỷ USD tháng 8/2023 xuống dưới 17 tỷ USD tháng 11/2024.

Như vậy, Thổ Nhĩ Kỳ huy động được một phần dự đoán xổ số wap nhưng quy mô còn nhỏ so với lượng dự đoán xổ số wap người dân nắm giữ nhưng sau đó để lại rủi ro khá lớn khi lạm phát cao và đồng nội tệ mất giá. Khi đó chính sách huy động dự đoán xổ số wap chính là một phần nguyên nhân lớn làm dự đoán xổ số wap được tài chính hóa sâu hơn chứ không hoàn toàn có tác dụng làm giảm dự đoán xổ số wap hóa.

Ấn Độ huy động được nhưng khó mở rộng quy mô

Ấn Độ cũng từng triển khai chương trình Gold Monetisation Scheme nhằm đưa dự đoán xổ số wap trong dân vào hệ thống tài chính và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu dự đoán xổ số wap.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế khá hạn chế so với quy mô dự đoán xổ số wap người dân nắm giữ. Đến năm 2025, Chính phủ Ấn Độ quyết định dừng một số cấu phần huy động dự đoán xổ số wap trung và dài hạn của chương trình.

Kinh nghiệm của Ấn Độ cho thấy dự đoán xổ số wap không chỉ là tài sản tài chính mà còn mang yếu tố văn hóa, niềm tin và phòng thủ tài sản. Vì vậy, việc chuyển dự đoán xổ số wap vật chất trong dân thành nguồn vốn quy mô lớn và ổn định là điều không dễ thực hiện.

Bài học từ Việt Nam, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ cho thấy vấn đề không nằm ở việc người dân nắm giữ dự đoán xổ số wap mà nằm ở cách dự đoán xổ số wap tham gia vào hệ thống tài chính.

Nếu dự đoán xổ số wap chỉ được mua bán giữa các cá nhân, tác động chủ yếu dừng ở việc chuyển dịch tài sản. Nhưng khi dự đoán xổ số wap trở thành nguồn vốn huy động của ngân hàng hoặc tham gia vào hoạt động tín dụng, rủi ro giá dự đoán xổ số wap, thanh khoản và ổn định tiền tệ có thể gia tăng đáng kể.

Đó cũng là lý do nhiều quốc gia thường lựa chọn cách tiếp cận thận trọng với việc huy động dự đoán xổ số wap trong dân. Quản lý thị trường dự đoán xổ số wap là cần thiết nhưng đưa dự đoán xổ số wap trở lại vị trí trung tâm của hệ thống tài chính lại là câu chuyện hoàn toàn khác.