Mỗi dịp Tết đến, xuân về với người Việt Nam, hẳn ai cũng nhớ tới câu đối Tết: “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ. Cây nêu, tràng pháo, xổ số minh ngọc chưng xanh”. Hình ảnh đó đã trở thành một biểu tượng văn hoá đồng hành với biết bao thế hệ người Việt theo dòng thời gian.

xổ số minh ngọc chưng có lịch sử lâu đời trong ẩm thực truyền thống Việt Nam, giữ vị trí đặc biệt trong tâm thức của người Việt. xổ số minh ngọc chưng hình vuông, tượng trưng cho đất, biểu trưng của nền văn minh lúa nước, sản phẩm của trồng trọt và chăn nuôi. Bên ngoài là chiếc lá dong dùng để gói, bên trong là các nguyên liệu: gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn, hạt tiêu, muối… những nguyên liệu này là sản phẩm từ trồng trọt, chăn nuôi. Đây là thành quả lao động của con người, được hòa quyện một cách tinh tế, hài hòa  trong chiếc xổ số minh ngọc chưng.

xổ số minh ngọc chưng thường được ăn với dưa góp, hành muối. Đây cũng là một cách ăn truyền thống rất khoa học của cha ông ta. Xét về mặt dinh dưỡng, xổ số minh ngọc chưng có đầy đủ 4 nhóm thực phẩm, nguyên liệu bao gồm gạo nếp (nhóm chất bột đường); đỗ xanh; thịt lợn (nhóm chất đạm động vật và đạm thực vật; nhóm chất béo); hành củ; hạt tiêu (nhóm vitamin và khoáng chất)…, Mặt khác, xổ số minh ngọc chưng được làm từ gạo nếp, khó tiêu, chính vì vậy, khi ăn xổ số minh ngọc với dưa góp, hành muối sẽ kích thích tiêu hóa, giúp cho chúng ta không bị đầy bụng.

Hàm lượng dinh dưỡng trong 100g xổ số minh ngọc chưng cung cấp năng lượng là 181Kcal; 4,3g chất đạm; 4,2g chất béo; 31,6g chất bột đường; 0,6g chất xơ; 26g canxi; 0,94g sắt; 1,4g kẽm. Một miếng xổ số minh ngọc chưng cỡ vừa có trọng lượng khoảng 114g. Một chiếc xổ số minh ngọc nhân đậu xanh loại nhỏ thường có trọng lượng khoảng 25g, cung cấp năng lượng là 50Kcal; 1,8g chất đạm; 0,7g chất béo; 9,2g chất bột đường.

Ngày nay, do công việc bận rộn, nhiều gia đình không tự gói mà đi mua xổ số minh ngọc chưng. Để lựa chọn xổ số minh ngọc chưng Tết đạt tiêu chuẩn dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh và an toàn, chúng ta cần chú ý như sau:

Theo kinh nghiệm của các nhà sản xuất, xổ số minh ngọc mốc là do lá, do vậy lá để gói xổ số minh ngọc chưng phải rửa thật sạch, sau đó dựng góc nhà cho ráo nước, tránh nơi có gió.

Khi mua xổ số minh ngọc chưng về không được cho vào túi nilon mà cần treo lên hoặc cho vào ngăn mát của tủ lạnh. Ở môi trường tự nhiên, xổ số minh ngọc chưng thường để được 5 ngày. Nếu để trong ngăn mát tủ lạnh được 15-20 ngày, nhưng xổ số minh ngọc sẽ bị rắn, lại gạo. Nếu luộc xổ số minh ngọc chưng bằng thùng tôn hoa, xổ số minh ngọc sẽ có màu xanh rất đẹp, nếu luộc thùng nhôm hay inox xổ số minh ngọc có màu lá xanh nâu. Khi mua nên chọn xổ số minh ngọc có màu xanh nâu vì thùng tôn chứa nhiều tạp chất kim loại. Nên chọn xổ số minh ngọc gói nhiều lá thì tốt.

Khi luộc chín phải vớt xổ số minh ngọc chưng ra, dùng bàn chải cọ qua trong thùng nước lạnh, xếp xổ số minh ngọc thành hàng và ép  ráo nước. Không  ngâm xổ số minh ngọc trong nước lã, mặc dù ngâm xổ số minh ngọc sẽ có màu lá xổ số minh ngọc đẹp.

xổ số minh ngọc chưng bị mốc thường là mốc từ ngoài vào do nấm mốc trong không khí. Khi gói, xổ số minh ngọc chưng phải dùng lá sạch, nên gói chắc tay, nhân xổ số minh ngọc phải tươi sạch. Luộc xong phải rửa xổ số minh ngọc khi đang nóng, vì lúc này xổ số minh ngọc đang nở to, nước lã không vào được. Để nguội nước lã sẽ vào và gây hỏng xổ số minh ngọc.

Nhiều người kinh doanh muốn sản xuất số lượng nhiều để bán ra thị trường, đã bất chấp sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, người tiêu dùng cần chú ý việc lựa chọn xổ số minh ngọc chưng ngày Tết, bởi những chiếc xổ số minh ngọc xanh đẹp, dẻo thơm trên thị trường thường chứa nhiều hóa chất không tốt cho sức khỏe.

Chất độc được nhắc tới chính là pin. Môi trường chính trong những viên pin là môi trường kiềm. Trong môi trường này, diệp lục (chất tạo màu xanh cho lá cây) có trong lá dong gói xổ số minh ngọc sẽ chuyển thành màu xanh đậm. Đồng thời, kiềm còn giúp tinh bột hấp thụ nước tốt và trong hơn. Do đó, nhiều người đã dùng pin để luộc xổ số minh ngọc chưng, làm xổ số minh ngọc chưng nhanh chín, hạt nếp trong, màu vỏ lá xanh và  bắt mắt.

Ngoài ra, còn có những nguy cơ tiềm tàng ít  được chú ý, đó là các kim loại nặng trong pin: chì (PB), thủy ngân (Hg), cadmium (Cd) và asen hay còn gọi là thạch tín,… là những chất cực độc, nguy hiểm cho não, thận, tim mạch và khả năng sinh sản của con người.

Cần chú ý tới màu sắc của xổ số minh ngọc khi mua. Thời gian luộc xổ số minh ngọc chưng thường 8 – 9 giờ mới chín, lớp lá bên ngoài thường ngả màu, hơi vàng hay xanh nâu. xổ số minh ngọc chưng luộc có pin mất ít thời gian hơn, vỏ ngoài có màu xanh mướt, ánh tím.