Không nhận chuyển khoản để "né" thuế

Theo Nghị định 70/2025 của Chính phủ, từ ngày 1/6, cả nước có khoảng 37.000 hộ và cá nhân kinh quay thử xổ số miền trung trên cả nước chính thức không còn áp dụng hình thức nộp thuế khoán. Thay vào đó, nhóm đối tượng này sẽ chuyển sang nộp thuế dựa trên quay thử xổ số miền trung thu thực tế thông qua hóa đơn điện tử được khởi tạo từ máy tính tiền và kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.

Trước thay đổi lớn, không ít hộ kinh quay thử xổ số miền trung, cá nhân kinh quay thử xổ số miền trung và cá nhân kinh quay thử xổ số miền trung đã có những phản ứng tiêu cực.

Chị Trần Tú Quyên (tại Hà Nội) bức xúc khi cùng con gái chọn được rất nhiều đồ tại một cửa hàng quần áo tại Thái Hà. Thế nhưng khi thanh toán, chị lại nhận được thông báo của thu ngân là “chỉ nhận tiền mặt”.

“Do không có tiền mặt nên tôi đã không mua được bộ quần áo đó. Nhưng tôi vẫn sẽ quay lại sau khi đổi được tiền mặt”, chị Quyên cho hay.

Trong khi những nơi hàng trực tiếp không nhận chuyển khoản, thì người bán hàng trực tuyến cũng nhiều thay đổi cách nhận tiền. Người bán đổi tài khoản nhận tiền, không nhận đơn theo hình thức giao hàng và thu hộ tiền hàng (COD).

Thậm chí trên các diễn đàn, nhóm mạng xã hội liên quan đến thuế, bắt đầu xuất hiện những chia sẻ về các "chiêu" tránh ngưỡng quay thử xổ số miền trung thu 1 tỷ đồng như sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng đứng tên người thân, chia nhỏ đơn hàng, yêu cầu khách chuyển khoản không ghi nội dung, hoặc ghi không liên quan như "chúc mừng sinh nhật", "chuyển đổi tiền mặt"...

Thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh quay thử xổ số miền trung đều phải khai và nộp thuế

Tại hội nghị trực tuyến ngày 5/6 với gần 4 triệu hộ kinh quay thử xổ số miền trung cả nước, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế thừa nhận đã xuất hiện tình trạng một số hộ kinh quay thử xổ số miền trung chia sẻ với nhau cách “né thuế” bằng cách từ chối chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt hoặc ghi nội dung mập mờ trong giao dịch.

Đặc biệt, nhiều trường hợp sử dụng tài khoản ngân hàng không đứng tên chính chủ, hoặc ghi nội dung chuyển khoản như “tiền cafe”, “tiền mượn”, “tiền ship”... để tránh bị cơ quan thuế phát hiện giao dịch kinh quay thử xổ số miền trung. “quay thử xổ số miền trung thu bằng tiền mặt hay chuyển khoản đều phải nộp thuế bình thường”, ông Sơn nhấn mạnh. 

Trước thực trạng này, cơ quan thuế khẳng định sẽ phối hợp với hệ thống ngân hàng, Bộ Công an, Bộ Công Thương, các sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển để đối chiếu, xác minh. Với các đơn hàng thanh toán tiền mặt qua hình thức COD, dữ liệu từ các đơn vị vận chuyển sẽ được cập nhật liên tục nhằm phát hiện dấu hiệu né thuế.

Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2025, cá nhân, hộ kinh quay thử xổ số miền trung cũng sẽ sử dụng mã định danh cá nhân thay mã số thuế. Dữ liệu thuế đã được liên kết với tài khoản ngân hàng, app eTax Mobile, VNeID, giúp cơ quan quản lý dễ dàng xác định toàn bộ dòng tiền và nghĩa vụ thuế của từng người.

Như vậy, dù nội dung chuyển khoản có nhắc hay không đến mua hàng, nếu là thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh quay thử xổ số miền trung thì đều phải khai và nộp thuế.

“Hành vi cố tình che giấu quay thử xổ số miền trung thu, khai không trung thực sẽ không chỉ bị truy thu, ấn định thuế mà còn bị xử phạt, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng”, ông Sơn cảnh báo.

Còn theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Giám đốc Công ty Luật SBLaw, hành vi khuyến khích khách hàng thanh toán bằng tiền mặt là không vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, nếu hành động này nhằm né tránh việc ghi nhận quay thử xổ số miền trung thu chính xác, từ đó trốn nghĩa vụ thuế, thì đây có thể bị coi là hành vi trốn thuế theo quy định pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm.

Mức xử phạt hành chính có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Trường hợp gian lận lớn, kéo dài, có tổ chức hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự với khung từ 2-7 năm tù.

Trong khi đó, với nhiều công nghệ trong quản lý, cơ quan thuế hoàn toàn có cơ sở để phát hiện ra hành vi trốn thuế. Cụ thể, từ dữ liệu hóa đơn điện tử, nếu quay thử xổ số miền trung thu thu sụt giảm mạnh so với trước hoặc so với cơ sở kinh quay thử xổ số miền trung tương tự thì cơ quan thu có thể tiến hành kiểm tra.

Hay cũng có thể dựa vào dữ liệu tài khoản ngân hàng, dòng tiền phát sinh, hóa đơn đầu vào và nhiều nguồn dữ liệu khác để xác minh quay thử xổ số miền trung thu thực tế.

Sau khi có dấu hiệu trốn thuế thì cơ quan thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để tiến hành kiểm tra.

“Pháp luật nghiêm khắc với hành vi trốn thuế, nhất là khi tổ chức hoặc gây thất thu lớn. Vì vậy, hộ kinh quay thử xổ số miền trung cần thận trọng, tuân thủ thuế và minh bạch tài chính để tránh vi phạm”, ông Hà nhấn mạnh.

Tuy vậy, Luật sư Hà cho rằng, phần lớn hộ kinh quay thử xổ số miền trung của Việt Nam là tương đối nhỏ, quen với kê khai thuế hàng tháng, không phụ thuộc quay thử xổ số miền trung thu, không cần tính đầu vào và đầu ra. Do đó, nếu áp dụng hệ thống thuế kê khai hoặc hóa đơn điện tử thì các hộ kinh quay thử xổ số miền trung sẽ phải tìm hiểu lại hệ thống công nghệ trong lĩnh vực thuế.

Bên cạnh đó, trước đây, nhiều hộ kinh quay thử xổ số miền trung lớn đóng thuế khoán rất nhỏ nhưng nay áp dụng thuế kê khai và hệ thống hóa đơn điện tử thì phải trả một số tiền rất lớn. Không chỉ vậy, họ cũng phải đầu tư những trang thiết bị công nghệ hay thuê thêm bộ phận kế toán để tính toán đúng với thực tế.

Vì vậy, để tạo điều kiện thuận lợi trong việc xác định quay thử xổ số miền trung thu, chi phí và nghĩa vụ thuế theo từng lĩnh vực hoạt động, các cán bộ cơ quan thuế sẽ phải có các buổi tập huấn và giải thích để các hộ kinh quay thử xổ số miền trung hiểu và áp dụng.

“Trong giai đoạn đầu, các hộ có thể có những sai sót. Cơ quan thuế chưa nên áp dụng hình thức xử phạt mà hướng dẫn, khuyến khích chuyển sang hình thức này”, ông Hà gợi ý.

Trước những lo lắng này, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, trong tháng 6, ngành thuế sẽ đến từng hộ kinh quay thử xổ số miền trung để hỗ trợ trực tiếp việc chuyển đổi sang hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.

“Để đảm bảo người nộp thuế được hướng dẫn đầy đủ, đúng quy định, nhiều chi cục thuế đã bố trí cán bộ trực ngoài giờ hành chính, phối hợp với các đơn vị cung cấp phần mềm đến tận nơi hỗ trợ hộ kinh quay thử xổ số miền trung làm quen và sử dụng thành thạo hóa đơn điện tử”, ông Sơn thông tin.