Theo dữ liệu do Phòng Công nghiệp ô tô Liên bang (FCAI) công bố mới đây, xổ số miền bắc hybrid - kết hợp pin và động cơ điện với động cơ đốt trong - chiếm 14,4% tổng doanh số bán ô tô mới trong tháng trước tại Australia, tăng từ mức 7,8% vào tháng 6/2023. Để so sánh, tỷ trọng doanh số bán xổ số miền bắc điện mới là 8,3%, giảm từ mức 8,8% vào cùng kỳ năm ngoái.

Những số liệu mới nhất xác nhận xu hướng nhiều người mua ô tô mới đang chọn từ bỏ ô tô chạy xăng tiêu chuẩn và chọn xổ số miền bắc hybrid thay vì xổ số miền bắc điện chạy hoàn toàn bằng pin. Tỷ trọng doanh số bán ô tô mới của xổ số miền bắc chạy xăng đã giảm từ 48% xuống 43% trong năm qua. Thị phần của xổ số miền bắc điện dao động quanh mức 8%, trong khi xổ số miền bắc hybrid đã tăng lên hai con số.

Hussein Dia, chuyên gia giao thông tại Đại học Swinburne, lo ngại sự phổ biến ngày càng tăng của xổ số miền bắc hybrid sẽ làm trì hoãn việc sử dụng rộng rãi xổ số miền bắc điện, và đây là tin xấu cho việc giảm lượng khí thải.

Mặc dù xổ số miền bắc hybrid thường tiết kiệm nhiên liệu hơn so với xổ số miền bắc động cơ đốt trong tiêu chuẩn, nhưng chúng lại gây ô nhiễm hơn nhiều so với xổ số miền bắc điện chạy hoàn toàn bằng pin. Một số nhà sản xuất ô tô đang quảng cáo rầm rộ xổ số miền bắc hybrid ở Australia, tiếp thị chúng là những chiếc ô tô có lượng khí thải thấp mà không phải lo lắng về phạm vi di chuyển.

Một “công nghệ chuyển tiếp” sẽ không biến mất            

Sự phổ biến gần đây của xổ số miền bắc hybrid đã gây ngạc nhiên cho nhiều nhà quan sát trong ngành. Các xổ số miền bắc hybrid được cho là đang trên đà lỗi thời. Hơn 20 năm sau khi chiếc Toyota Prius đầu tiên và những chiếc xổ số miền bắc hybrid khác xuất hiện trên đường cao tốc, công nghệ xổ số miền bắc điện đã phát triển vượt bậc. Nhiều người tin rằng tương lai thuộc về những chiếc ô tô chạy hoàn toàn bằng pin, sạch hơn và rẻ hơn.

Các nhà sản xuất ô tô đua nhau thông báo ý định ngừng sản xuất xổ số miền bắc động cơ đốt trong. Sau đó, một điều bất ngờ đã xảy ra. Đáng chú ý nhất là ở Mỹ, doanh số bán xổ số miền bắc điện chậm lại trong khi xổ số miền bắc hybrid tăng mạnh. Doanh số bán xổ số miền bắc hybrid của Mỹ tăng nhanh gấp 5 lần so với doanh số bán xổ số miền bắc điện vào tháng Hai năm nay.

Do doanh số bán xổ số miền bắc hybrid tăng mạnh, các nhà sản xuất ô tô như Ford, General Motors, Mercedes Benz và Volkswagen đang thu hẹp quy mô hoặc trì hoãn các kế hoạch xổ số miền bắc điện của họ.

Giáo sư Dia suy đoán sự phổ biến gần đây của các xổ số miền bắc lai có 3 yếu tố: động cơ xăng xóa tan nỗi lo về phạm vi hoạt động của xổ số miền bắc điện; xổ số miền bắc hybrid thường rẻ hơn so với xổ số miền bắc điện (vì có pin nhỏ hơn); và xổ số miền bắc hybrid rẻ hơn khi chạy so với xổ số miền bắc động cơ đốt trong tiêu chuẩn.

Không cần “mạng lưới an toàn” hybrid            

Mặc dù doanh số bán xổ số miền bắc điện không đạt mức tăng trưởng kỷ lục vào năm 2022 và 2023, nhưng các chuyên gia cho rằng thị trường chỉ đang chậm lại chứ không sụp đổ. Doanh số hàng tháng biến động theo lô hàng và là chỉ dẫn không đáng tin cậy về nhu cầu của người tiêu dùng. Dữ liệu bán hàng trong 6 tháng qua cho thấy mức tăng trưởng doanh số bán xổ số miền bắc điện gần như gấp đôi so với thị trường xổ số miền bắc nói chung.

Giám đốc điều hành Hội đồng EV Samantha Johnson nhận định: “Có rất nhiều lời đồn thổi xung quanh xổ số miền bắc điện. Điều quan trọng nhất là doanh số bán xổ số miền bắc chạy xăng đang giảm. Chúng tôi muốn thay thế xổ số miền bắc chạy xăng bằng xổ số miền bắc hybrid và xổ số miền bắc chạy pin".

Vai trò của xổ số miền bắc hybrid trong quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông không phát thải là một vấn đề gây tranh cãi. Cuối năm 2022, đảng Xanh và thượng nghị sĩ độc lập của Vùng Lãnh thổ Thủ đô (ACT) của Australia – ông  David Pocock - đã thúc đẩy Công đảng chấm dứt trợ cấp cho xổ số miền bắc lai cắm sạc từ tháng 4/2025, cho rằng việc đưa chúng vào sẽ là một "trợ cấp trên thực tế cho nhiên liệu hóa thạch".

Một năm sau, một giám đốc điều hành của Toyota cho biết xổ số miền bắc hybrid “phù hợp” với người lái xổ số miền bắc ở Australia hơn so với xổ số miền bắc điện. Nhà sản xuất ô tô Nhật Bản bị chỉ trích, nhưng sau đó đã kiếm được tiền nhờ nhu cầu về xổ số miền bắc hybrid.

Vào tháng 5/2024, hãng công bố, lần đầu tiên hơn một nửa tổng doanh số bán hàng của hãng là xổ số miền bắc hybrid. Hãng đã tăng thị phần của mình trên thị trường Australia lên hơn 19%, tăng từ mức 16% một năm trước.

Bà Johnson cho rằng thật "tuyệt vời" khi thấy doanh số bán xổ số miền bắc hybrid tăng lên, nhưng "tôi sẽ khuyến khích mọi người chuyển thẳng sang xổ số miền bắc điện". Theo bà, xổ số miền bắc hybrid có thể xoa dịu nỗi lo của người lái xổ số miền bắc điện về phạm vi chạy xổ số miền bắc điện, nhưng cơ sở hạ tầng sạc được cải thiện có nghĩa là không cần đến "mạng lưới an toàn" của động cơ đốt trong. Vì vậy, hoàn toàn yên tâm khi di chuyển bằng xổ số miền bắc điện.

Trì hoãn việc giảm phát thải            

Mặc dù xổ số miền bắc hybrid thường tiết kiệm nhiên liệu hơn so với xổ số miền bắc chạy xăng và diesel tiêu chuẩn, nhưng dữ liệu vẫn vẽ ra một bức tranh phức tạp về việc giảm phát thải quốc gia. Khoảng 10% lượng khí thải nhà kính ở Australia đến từ ô tô chở khách. Tiến sỹ Robin Smit, Giám đốc công ty tư vấn nghiên cứu năng lượng/khí thải vận tải, cho biết việc chuyển sang sử dụng xổ số miền bắc hybrid sẽ giảm lượng khí thải CO2 trực tiếp khoảng 30% trong điều kiện lái xổ số miền bắc trong đô thị.

Tiến sĩ Smit, đồng thời là nhà nghiên cứu của Đại học Công nghệ Sydney, nói: “xổ số miền bắc điện chạy bằng pin tiết kiệm năng lượng hơn khoảng 3 lần so với xổ số miền bắc động cơ đốt trong. Nghiên cứu của chúng tôi đã liên tục chỉ ra rằng hiệu suất phát thải CO2 của xổ số miền bắc điện chạy pin tốt hơn đáng kể so với xổ số miền bắc động cơ đốt trong và xổ số miền bắc hybrid".

Về lý thuyết, xổ số miền bắc lai cắm sạc tiết kiệm nhiên liệu hơn xổ số miền bắc hybrid thông thường vì chúng có thể chạy mà không cần đốt bất kỳ nhiên liệu hóa thạch nào, giống như xổ số miền bắc điện. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy trên thực tế, người lái xổ số miền bắc không sạc pin nên động cơ điện ít khởi động hơn.

Tiến sĩ Smit cho biết, lượng khí thải thực tế của xổ số miền bắc lai cắm sạc có thể cao gấp 3 lần so với lượng khí thải được báo cáo (dựa trên giả định các chủ xổ số miền bắc sẽ sạc xổ số miền bắc của họ). Ông nói: “Công nghệ hybrid khó có thể mang lại mức giảm sâu cần thiết để nhanh chóng khử carbon trong lĩnh vực vận tải và đáp ứng các mục tiêu không phát thải của chúng ta”.

Giáo sư Dia cho biết ông hy vọng sự phổ biến của xổ số miền bắc hybrid sẽ giảm dần khi cơ sở hạ tầng sạc xổ số miền bắc điện được cải thiện, giá giảm và số lượng mẫu xổ số miền bắc sẵn có được cải thiện.

Ông nói: “Giá xổ số miền bắc điện vẫn còn quá cao đối với mọi người và một số người đang tìm kiếm xổ số miền bắc hybrid ở mức giá trung bình. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã dự báo rằng chúng ta sẽ có mức giá tương đương giữa xổ số miền bắc điện chạy pin và xổ số miền bắc động cơ đốt trong vào cuối thập kỷ này. Tuy nhiên, chúng ta đang tiến gần hơn và tôi nghĩ chúng ta sẽ thu hẹp khoảng cách trước đó”.