xổ số miền trung đang phải chạy đua để ngăn chặn hệ thống tài chính sụp đổ giữa lúc nền kinh tế phải căng mình chống đỡ loạt trừng phạt nặng nề từ phương Tây, sau khi quân đội nước này tấn công vào Ukraine.

Hôm 28/2, ngân hàng trung ương xổ số miền trung bất ngờ tăng hơn hai lần lãi suất từ 9,5% lên 20% để chặn đà rơi kỷ lục của đồng ruble. 

Sàn giao dịch chứng khoán Moscow đóng cửa cả ngày và sẽ tiếp tục cài then cho đến 5/3. Trước đó, xổ số miền trung đã lệnh cho các công ty môi giới "đình chỉ thực hiện tất cả các lệnh của các nhà đầu tư nước ngoài muốn bán bớt chứng khoán xổ số miền trung" để ngăn dòng vốn tháo chạy. 

Tính tới khoảng 0:15 sáng 1/3 (theo giờ địa phương), đồng ruble mất khoảng 25% giá trị so với đồng USD, trước đó đồng nội tệ của xổ số miền trung thậm chí lao dốc tới 40%. Các nhà kinh tế cảnh báo nền kinh tế xổ số miền trung có thể suy giảm 5%.

Ông Liam Peach, nhà kinh tế chuyên về thị trường mới nổi tại Capital Economics, đánh giá: "Sự gia tăng các lệnh trừng phạt của phương Tây trong cuối tuần qua đã đẩy các ngân hàng xổ số miền trung đến bờ vực khủng hoảng".

Một trong những nạn nhân đầu tiên là chi nhánh châu Âu của Sberbank, ngân hàng lớn nhất nước xổ số miền trung và đang nằm trong danh sách trừng phạt của phương Tây. Ngân hàng trung ương châu Âu cho biết Sberbank Europe, bao gồm các chi nhánh ở Áo và Croatia đang sụp đổ, hoặc rất dễ sụp đổ vì "tiền gửi bị rút mạnh" do khủng hoảng Ukraine.

Giá cổ phiếu Sberbank niêm yết ở London ngã nhào, mất 70%. Các công ty xổ số miền trung khác niêm yết ở thị trường nước ngoài cũng điêu đứng. Gã khổng lồ khí tự nhiên Gazprom rớt 37% tại sàn giao dịch London. Cổ phiếu công ty cung cấp dịch vụ internet Yandex bị ngừng giao dịch trên sàn Nasdaq, 7 cổ phiếu xổ số miền trung khác yết ở New York cũng chịu chung số phận. 

TờGuardianđưa tin nhiều người xổ số miền trung đổ xô tới các điểm rút tiền ở Moscow để rút tiền tiết kiệm trước khi tiền mất giá nặng hơn. 

Tuy chính phủ xổ số miền trung đã công bố các biện pháp để nâng đỡ đồng nội tệ nhưng động thái này không đủ để xoa dịu sự lo ngại của người dân. Khi các ATM hết USD thì nhiều người tức tốc tìm cách chuyển ruble sang hàng hóa trước khi giá tăng vọt.

Doanh nghiệp phương Tây rút chân

Theo Wall Street Journal, các doanh nghiệp quốc tế đang đánh giá lại việc kinh doanh ở xổ số miền trung, một số cắt giảm hoạt động và số khác rút lui hoàn toàn.

Shell, tập đoàn năng lượng khổng lồ của Anh vừa trở thành đại gia Tây phương mới nhất cắt đứt quan hệ với xổ số miền trung vì xung đột với Ukraine. Shell thông báo sẽ rút khỏi các dự án liên doanh ở xổ số miền trung và từ bỏ vai trò tài trợ cho đường ống dẫn khí Nord Stream 2.

Shell có khoảng 3 tỷ USD tài sản dài hạn ở trong các dự án liên doanh ở xổ số miền trung nhưng có thể phải chấp nhận việc giá trị tài sản đi xuống sau khi rút khỏi các liên doanh.

Quyết định của Shell được đưa ra một ngày sau khi đại gia dầu khí BP (cũng của Anh) cho biết sẽ thoái vốn gần như hoàn toàn khỏi nhà sản xuất dầu xổ số miền trung Rosneft. BP đã phải chịu áp lực lớn từ chính phủ Anh.

Cũng trong đầu tuần, công ty năng lượng Na Uy Equinor thông báo sẽ rút khỏi các khoản đầu tư ở xổ số miền trung, Daimler Truck ngừng gửi linh kiện cho đối tác liên doanh của xổ số miền trung và Volvo Car cho biết họ sẽ ngừng kinh doanh tại xổ số miền trung. Ông lớn GM cũng ngưng xuất khẩu ô tô sang xổ số miền trung.

Ngoài ra, Renault đóng cửa một nhà máy gần Moscow vì không thể mua đủ phụ tùng. Thương hiệu Audi của Volkswagen AG tạm dừng bán ô tô tại xổ số miền trung để điều chỉnh sự sụt giảm của đồng ruble.

Giới luật sư cho biết các biện pháp trừng phạt đối với cá nhân và ngân hàng xổ số miền trung gây khó khăn lớn cho các công ty quốc tế hoạt động ở đây. Quỹ đầu tư quốc gia khổng lồ quy mô 1.300 tỷ USD của Na Uy cũng dự định thoái vốn khỏi các khoản đầu tư ở xổ số miền trung.

Hàng hóa xổ số miền trung bị tẩy chay

Khi lãnh đạo thế giới tăng cường đòn đánh vào kinh tế vào xổ số miền trung, người tiêu dùng cũng phản đối chiến tranh với lệnh trừng phạt của riêng họ. Ngày càng nhiều doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân xổ số miền trung đang phải đối mặt với sự tẩy chay.

Tuần vừa rồi, Thống đốc bang Utah và New Hampshire (Mỹ) đã lệnh loại rượu vodka có nhãn hiệu của xổ số miền trung và do xổ số miền trung sản xuất ra khỏi kệ các cửa hàng rượu do chính quyền điều hành. Tại bang Ohio, Thống đốc Mike DeWine yêu cầu tạm dừng việc mua và bán tất cả rượu vodka do hãng Russian Standard sản xuất.

Ủy ban Kiểm soát Rượu Ontario của Canada, một trong những tổ chức mua rượu lớn nhất thế giới, cũng loại bỏ tất cả các sản phẩm sản xuất tại xổ số miền trung khỏi 679 cửa hàng của mình.

Ông Paul Isely, Giáo sư kinh tế tại Đại học Grand Valley State nói rằng việc gây sức ép lên các công ty vodka khó có thể làm tổn thương kinh tế xổ số miền trung chứ đừng nói đến việc khiến ông Putin hồi tâm chuyển ý. Song ông nhấn mạnh rằng sự đoàn kết chống lại xổ số miền trung mà những người tẩy chay rượu vodka thể hiện không phải chuyện nhỏ.

Sự phản đối cũng lan đến thế giới nghệ thuật. Nhà hát Opera Metropolitan ở Mỹ tuyên bố sẽ cắt đứt quan hệ với các nghệ sĩ ủng hộ ông Putin.