Tại phiên thảo luận về dự án Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) chiều 15/1, đại biểu Phạm Văn Thịnh (Bắc Giang) đề cập đến vấn đề ngân hàng thương mại làm đại lý xổ số minh ngọc nhân thọ.

"Câu chuyện về một người phụ nữ vì khoản nợ phải trả, phải đến ngân hàng thương mại cầm cố sổ đỏ để vay 300 triệu đồng nhưng phải mua xổ số minh ngọc nhân thọ 20 triệu đồng, chỉ còn lại 280 triệu đồng, bước ra khỏi ngân hàng mà hai hàng nước mắt chảy dài kèm tiếng khóc nấc mà tôi tình cờ được gặp khi đến ngân hàng thương mại đã thôi thúc tôi phát biểu lần nữa về vấn đề này", đại biểu Phạm Văn Thịnh nói.

Nhắc lại nội dung phát biểu của mình trước đây, đại biểu Phạm Văn Thịnh nêu rõ mức chiết khấu tối đa cho đại lý xổ số minh ngọc nhân thọ với hai loại sản phẩm xổ số minh ngọc nhân thọ phổ biến là xổ số minh ngọc nhân thọ tử kỳ và xổ số minh ngọc hỗn hợp là 4% cho phí xổ số minh ngọc năm đầu.

Tại các ngân hàng thương mại có liên kết làm đại lý xổ số minh ngọc nhân thọ có hiện tượng gợi ý ép khách hàng vay vốn phải mua xổ số minh ngọc nhân thọ với mức đóng 1 năm bằng từ 2% đến 4% giá trị khoản vay. Nhân viên các ngân hàng được giao chỉ tiêu số hợp đồng xổ số minh ngọc và chỉ tiêu doanh thu phí xổ số minh ngọc nhân thọ.

Theo kết luận thanh tra của Bộ Tài chính tháng 7/2023 đối với 4 doanh nghiệp xổ số minh ngọc nhân thọ cung cấp sản phẩm xổ số minh ngọc cho khách hàng qua kênh ngân hàng thương mại đã cho thấy tỷ lệ hủy hợp đồng sau năm đầu tiên của khách hàng lên tới 70%.

Trường hợp hủy năm đầu thì khách hàng mất không số phí đã nộp. Nhiều ngân hàng còn gợi ý khách hàng vay vốn nộp phí 2 năm đầu thì số tiền khách hàng vay vốn phải bỏ thêm còn lên đến 4 - 8% giá trị khoản vay. Lãi suất thực của vốn đưa ra nền kinh tế do phải mua thêm xổ số minh ngọc nhân thọ có thể tăng lên đến 50 - 100% trong 2 năm đầu so với lãi suất trên hợp đồng tín dụng.

Đại biểu nêu rõ, chi phí trả trước của năm đầu tiên cho hợp đồng hợp tác độc quyền mà công ty xổ số minh ngọc trả cho ngân hàng thương mại được công khai khi ký kết chiếm tỷ lệ lớn trong thu nhập trước thuế của ngân hàng thương mại. Nêu số liệu của một số ngân hàng, theo đại biểu Phạm Văn Thịnh, giai đoạn từ 2018 đến 2022, thu nhập từ làm đại lý xổ số minh ngọc nhân thọ của các ngân hàng thương mại chiếm tỷ trọng rất lớn trong lợi nhuận của các ngân hàng thương mại.

Với thực tiễn và lợi ích lớn như vậy, đại biểu Phạm Văn Thịnh cho rằng nếu dự thảo Luật chỉ tiếp thu theo hướng bổ sung khoản 2, Điều 113: Ngân hàng thương mại được thực hiện hoạt động đại lý xổ số minh ngọc theo quy định của pháp luật về kinh doanh xổ số minh ngọc, phù hợp với phạm vi hoạt động đại lý xổ số minh ngọc theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, thì sẽ không có gì đảm bảo cho được tình trạng chèn ép khách hàng vay vốn mua xổ số minh ngọc hoặc lợi dụng sự thiếu hiểu biết của khách hàng có tiền gửi tiết kiệm để mua sản phẩm xổ số minh ngọc nhân thọ như thời gian gian vừa qua.

Đại biểu Phạm Văn Thịnh đề nghị dự thảo Luật cần bổ sung 1 điều giao Chính phủ ban hành văn bản quy định việc kinh doanh các sản phẩm xổ số minh ngọc mà ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng làm đại lý để đảm bảo công khai, minh bạch, bảo vệ quyền của khách hàng vay vốn cũng như gửi tiết kiệm tại ngân hàng.

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) bày tỏ đồng tình với hai ý kiến của đại biểu phát biểu về nội dung ngân hàng liên doanh, liên kết bán xổ số minh ngọc, đặc biệt là đại biểu Thịnh.

Đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh hệ lụy của việc các ngân hàng liên doanh, liên kết bán xổ số minh ngọc thời gian qua đã rất rõ ràng rồi. Các ngân hàng vốn không có trụ sở xổ số minh ngọc. Do vậy, đại biểu ủng hộ quan điểm là không cho phép các ngân hàng liên doanh, liên kết bán xổ số minh ngọc.

Liên quan đến nội dung giao Ngân hàng Nhà nước xem xét, can thiệp sớm khi các tổ chức ngân hàng nước ngoài hoạt động rủi ro với khách hàng, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng đây là quy định rất nhân văn của dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) lần này.

Trái với quan điểm trên, đại biểu Phạm Đức Ấn, Chủ tịch HĐTV Agribank cho rằng việc ngân hàng làm đại lý cho xổ số minh ngọc là vấn đề quốc tế đang làm. Vì vậy, việc đưa vào áp dụng theo pháp luật về xổ số minh ngọc là phù hợp.

"Không nên vì những chuyện nọ chuyện kia mà cấm, cần có cơ chế giám sát và bảo đảm quyền lợi các bên liên quan”, đại biểu Phạm Đức Ấn, Chủ tịch HĐTV Agribank nói.

Theo báoThanh tra, trao đổi thêm bên hành lang, ông Ấn cho hay xổ số minh ngọc hiện có hai loại là xổ số minh ngọc nhân thọ và phi nhân thọ. Ngân hàng có mạng lưới rộng, nhân lực nhiều thì việc kết hợp với xổ số minh ngọc sẽ tận dụng nguồn lực, và hiện nhiều nước vẫn đang thực hiện.

Còn trường hợp ngân hàng lạm dụng, ép buộc khách hàng mua xổ số minh ngọc, ông Ấn nói, đó là “vi phạm”. Do đó, dự thảo luật lần này nêu vấn đề là thực hiện theo quy định Luật xổ số minh ngọc (sửa đổi), tức ép buộc khách hàng là vi phạm luật và giao Ngân hàng Nhà nước quy định cụ thể, đảm bảo tính chặt chẽ.

Về các điều khoản liên quan hợp đồng xổ số minh ngọc, theo ông Ấn, phải đảm bảo quy định của Luật xổ số minh ngọc (sửa đổi). Hợp đồng xổ số minh ngọc có đảm bảo quy định của pháp luật, bảo vệ được người tham gia xổ số minh ngọc hay không là ở Luật xổ số minh ngọc, chứ không phải Luật Các tổ chức tín dụng.